Trener i grupa WM Triself podczas obozu na basenie olimpijskim w Oświęcimiu

Od ogółu do szczegółu

Jeśli jako zawodnik szukasz różnych metod i środków, które pozwolą osiągnąć cel, to dobrze. To znaczy, że chcesz zrozumieć proces treningowy, stosować go na sobie, a trenera traktować jako partnera do rozmowy. Takie podejście zapewnia dużo lepsze rezultaty od podejścia skupionego wyłącznie na wykonywaniu jednostek treningowych, bez zrozumienia celu, jakiemu mają służyć. Wiąże się z nim jednak ryzyko, o którym chciałbym dziś opowiedzieć.


Treningiem, przygotowaniem zawodników do uprawiania sportu i osiągania wyników zajmuję się od 2010 roku. Przez te wszystkie lata pracowałem z bardzo wieloma osobami, zarówno amatorami, jak i zawodnikami nastawionymi na osiąganie konkretnych wyników sportowych. Miałem również okazję współpracować z wieloma trenerami, z którymi wymienialiśmy i nadal wymieniamy swoje spostrzeżenia, doświadczenia i uwagi dotyczące procesu treningowego. Ale moja przygoda ze sportem zaczęła się znacznie wcześniej, od uprawiania sportu wyczynowego w czasach szkolnych.

Dlaczego szczegóły tak bardzo nas kuszą?

Patrząc na swoje własne doświadczenia z najmłodszych lat i sposób podejścia do treningu od strony zawodnika, i jednocześnie na kilkanaście lat własnej pracy trenerskiej, dostrzegam pewną bardzo ważną zależność. Zależność, o której należy wspominać szczególnie teraz, w czasach szerokiego dostępu do wiedzy, w tym również „wiedzy” przekazywanej w obrazkowy, barwny, skrótowy, ale często bezsensowny sposób. Social media zasypują nas poradami typu „5 najlepszych ćwiczeń na…”, „3 metody na przyspieszenie…” itp. Łatwo ulec pokusie skupienia się nie na tym, co naprawdę prowadzi nas do progresu i sukcesu. Czyli na szczegółach. Istotnych, ale niekoniecznie w tym momencie drogi treningowej, na której konkretnie my jako zawodnicy jesteśmy.

Trener i grupa WM Triself podczas obozu na basenie olimpijskim w Oświęcimiu

Im bardziej koncentrujemy się na tym, żeby poprawnie wykonać drobny element techniczny, tym częściej umyka nam coś znacznie ważniejszego – całość ruchu i jego ekonomiczne wykonywanie. Zawodnik ma przede wszystkim nauczyć się poruszać, przemieszczać, wykonywać określoną czynność i czerpać przyjemność z tego, że coś potrafi, że czegoś się nauczył i że robi postępy.

Sam na początku swojej pracy trenerskiej często koncentrowałem się na szczegółach. Próbowałem poprawiać poszczególne elementy, doskonalić je i doprowadzać do jak najlepszego wykonania. I co z tego, że zawodnik potrafił bardzo dobrze wykonać określone ćwiczenie techniczne, skoro później nie potrafił wykorzystać tej umiejętności podczas wykonywania całego ruchu? Zawodnik poświęcał czas, starał się, wykonywał kolejne ćwiczenia, ale nie zawsze przekładało się to na to, co było dla niego najważniejsze – umiejętność pływania, biegania czy jazdy na rowerze.

Najpierw ruch. Potem doskonalenie ruchu

Z czasem, obserwując zawodników, analizując ich postępy i wprowadzając zmiany w sposobie nauczania, zacząłem coraz mocniej dostrzegać, jak ogromne znaczenie ma kolejność. Kiedy najpierw uczymy całego ruchu, a dopiero później stopniowo przechodzimy do jego poszczególnych elementów, jesteśmy w stanie osiągnąć naprawdę bardzo wiele.
Nie oznacza to, że szczegóły techniczne są nieważne. Wręcz przeciwnie. Są niezwykle istotne. Ale najważniejsze jest to, kiedy i w jaki sposób zaczynamy nad nimi pracować.

Ćwiczenia ułożenia sylwetki w wodzie

Nie uczymy się poszczególnych elementów po to, żeby perfekcyjnie wykonywał ćwiczenia techniczne. Uczymy się po to, żeby poprawić jakość całego ruchu.

Pływanie jest chyba najlepszym tego przykładem, jako dyscyplina niezwykle wymagająca technicznie. Właśnie dlatego bardzo często spotykam się z sytuacją, w której trenerzy i zawodnicy koncentrują się na najdrobniejszych elementach techniki: ustawienie dłoni, prowadzenie łokcia, chwyt wody, praca nóg, rotacja tułowia, ułożenie głowy, sposób oddychania i wiele innych elementów. Wszystko to jest oczywiście ważne. Ale zastanówmy się czy osoba, która dopiero uczy się pływać, rzeczywiście powinna od samego początku koncentrować się na tych wszystkich szczegółach?
Moim zdaniem nie. Najpierw powinniśmy nauczyć się funkcjonowania w wodzie, utrzymywania odpowiedniej pozycji ciała, oddychania, przemieszczania się i łączenia podstawowych ruchów w jedną całość. Nie oczekujmy od osoby początkującej, że będzie od razu wykonywała perfekcyjny chwyt wody, idealnie prowadziła rękę czy doskonale koordynowała wszystkie elementy. Najpierw nauczmy się pływać. Przemieszczać się w wodzie, wykonywać podstawowe ruchy i stopniowo nabierać swobody. Czuć się w wodzie dobrze, bez walki o przetrwanie. Dopiero po opanowaniu całości na podstawowym poziomie, możemy zacząć wyciągać poszczególne elementy, analizować je i doskonalić.

I tutaj pojawia się bardzo istotna kwestia. Nie uczymy się poszczególnych elementów po to, żeby perfekcyjnie wykonywał ćwiczenia techniczne. Uczymy się po to, żeby poprawić jakość całego ruchu. Bo co z tego, że zawodnik potrafi bardzo dobrze wykonać określone ćwiczenie techniczne, jeżeli później nie potrafi wykorzystać tej umiejętności podczas normalnego pływania?

Ćwiczenie samo w sobie nie jest celem. Jest narzędziem.

Dlatego tak ważne jest, żeby zawodnik rozumiał, po co wykonuje dane ćwiczenie i jaki wpływ ma ono na jego pływanie, na ruch jako całość. Wyciągamy określony element z całego ruchu, doskonalimy go, a następnie ponownie wprowadzamy do całości. Jeśli nie rozumiemy, czemu ma służyć ćwiczenie rotacji tułowia, to nie będziemy starać się tej rotacji odwzorować w docelowym pełnym stylu. Ale jeśli nie będziemy starać się przekładać wyćwiczonej umiejętności rotacji na pełny styl, to ten docelowo się po prostu nie poprawi. A jak zawodnik ma przełożyć rotację na pełny styl, skoro jeszcze nim nie pływa?
Oczywiście nie oznacza to, że na początku całkowicie ignorujemy błędy techniczne. Korygujemy te, które uniemożliwiają wykonanie ruchu, zaburzają jego podstawową funkcję albo wpływają na bezpieczeństwo. Jednak zawodnik powinien przede wszystkim nauczyć się pływać, a następnie stopniowo uczyć się pływać coraz lepiej.

To samo dotyczy każdej innej dyscypliny sportu – również biegania i jazdy na rowerze. Ilość złotych porad, jak biegać szybciej, potrafi zająć cały dzień scrollowania na telefonie. Ostatecznie gubimy się w szczegółach, zapominając, że bieganie jest czynnością dla człowieka całkowicie naturalną. Oczywiście, technika jest bardzo ważna, jeśli chcemy biegać ekonomicznie, bezpiecznie i szybko. Nie można jednak zakładać, że jeden element przyspieszy nas o xxx sekund na kilometrze. W trakcie procesu treningowego zaczynamy zwracać uwagę na poszczególne elementy techniczne, wprowadzamy ćwiczenia poprawiające pracę stóp, koordynację, rytm biegu czy ustawienie sylwetki. Uczymy się pedałować jedną nogą na rowerze, pracować nad kontrolą roweru na ograniczonej przestrzeni, czy doskonalić sposób pokonywania zakrętów.

Fundament, o którym łatwo zapomnieć

I tu trzeba zaznaczyć kolejną istotną rzecz. Aby poprawnie wykonać dany ruch, trzeba mieć do tego odpowiednie przygotowanie fizyczne. Jeżeli wychodzę na trening techniczny, muszę mieć siłę, która pozwoli mi wykonać określone zadania. I nie mówię tutaj wyłącznie o sile mięśni bezpośrednio zaangażowanych w dany ruch. Mówię o ogólnym przygotowaniu siłowym, o mięśniach brzucha, pleców, tułowia, nóg, mięśniach oddechowych i całym aparacie ruchu. Bez odpowiedniego przygotowania nie można oczekiwać od siebie wykonania ruchu, do którego nasz organizm nie jest jeszcze gotowy. Dlatego tak istotna jest cierpliwość, a wszelkie internetowe obietnice szybkiego progresu traktować z dużą ostrożnością.

Nauka trenowania trwa latami

Proces treningowy powinien zakładać przechodzenie od bodźców spokojniejszych, ogólnorozwojowych, przez bardziej zaawansowane, aż do specjalistycznych jednostek treningowych. Powinniśmy rozpocząć od przygotowania ogólnego, siły, sprawności, zbudowania podstawowej wydolności i umiejętności wykonywania ruchów charakterystycznych dla danej dyscypliny. Dopiero na tej podstawie możemy stopniowo wprowadzać coraz trudniejsze zadania treningowe.
Nauczenie się trenowania to proces, który trwa bardzo długo. Nie miesiąc. Niekoniecznie rok. Często potrzeba znacznie więcej czasu, żeby organizm nie tylko przystosował się do obciążeń, ale również nauczył się prawidłowo wykonywać zadania treningowe i odpowiednio na nie reagować.
Czym innym jest wykonywanie treningów, a czym innym umiejętność trenowania. Możesz regularnie chodzić na basen, biegać, jeździć na rowerze czy ćwiczyć na siłowni, ale to jeszcze nie oznacza, że potrafisz w pełni świadomie i efektywnie wykorzystywać realizowany trening. To wymaga czasu, doświadczenia, systematyczności i stopniowego poznawania własnego organizmu.
Organizm musi nauczyć się reagować na bodźce, którym go poddajemy. Musi przystosować się do obciążeń, nauczyć się wykonywać określone zadania i stopniowo zwiększać swoje możliwości.

Grupa WM Triself podczas treningu rowerowego na Gran Canarii

Dlatego nie widzę sensu w rozpoczynaniu przygody ze sportem od najbardziej zaawansowanych metod treningowych. Najpierw naucz się wykonywać podstawowe zadania. Następnie naucz się wykonywać je dobrze. Dopiero później zwiększaj poziom trudności. I nie chodzi o to, żeby przez pierwszy rok wykonywać wyłącznie proste treningi. Chodzi o to, żeby poziom trudności realizowanych zadań odpowiadał aktualnym możliwościom i doświadczeniu zawodnika. Nie ma sensu budować zaawansowanego treningu na fundamentach, których jeszcze nie stworzyliśmy.
Jeżeli jesteś osobą, która trenuje, poświęca swój czas i chce stawać się coraz lepsza, warto stosować się do kilku prostych zasad:

  1. ruszaj się i szukaj w tym ruchu swobody
  2. zacznij od podstaw – wybieraj najprostsze ćwiczenia i opanuj podstawy pełnego ruchu dla danej dyscypliny
  3. podczas ćwiczeń technicznych koncentruj się na poszczególnych elementach, nie staraj się wprowadzać wszystkich elementów technicznych naraz
  4. nie koncentruj się na udziwnieniach, nie wybieraj skomplikowanych ćwiczeń tylko dlatego, że wyglądają profesjonalnie albo wymagają wykonania wielu trudnych elementów
  5. wprowadzaj zmiany wraz ze swoim doświadczeniem i stażem treningowym.

Do zobaczenia na treningach 😊
Wojciech Mazurkiewicz
Trener WM Triself

Wybierz trening, od którego chcesz zacząć i dołącz do nas!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *